Η ΛΗΣΤΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΞΗΡΟΜΕΡΟ ΣΠΥΡΟΣ ΝΤΕΛΗΣ

Η ΛΗΣΤΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΞΗΡΟΜΕΡΟ ΣΠΥΡΟΣ ΝΤΕΛΗΣ (από Αετό Ξηρομέρου) Η ληστοκρατία ως φαινόμενο στον Ελλαδικό χώρο κράτησε περίπου έναν αιώνα και σύμφωνα με τους μελετητές χωρίζεται σε τρεις (3) περιόδους: η πρώτη 1835-1870, καλύπτει τη διακυβέρνηση του Όθωνα, όπου έχουμε την εμφάνιση και εξάπλωσή της, η δεύτερη 1870-1920, η οποία χαρακτηρίζεται από την παγιωμένη μορφή του φαινομένου και η τρίτη 1920-1936, όπου έχουμε νέα έξαρση και οριστική εξάλειψή της. Τα αίτια του φαινομένου θα πρέπει να αναζητηθούν στον τρόπο που δημιουργήθηκε το Ελληνικό κράτος μετά την επανάσταση του 1821. Δημιουργήθηκε μικρό γεωγραφικό κράτος που τέθηκε αμέσως υπό την κηδεμονία των Μεγάλων Δυνάμεων και κυβερνήθηκε απολυταρχικά από τον βασιλιά Όθωνα, ο οποίος απόσχισε από τον Ελληνικό στρατό χιλιάδες αγωνιστές, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από μη απελευθερωμένες περιοχές και συνεπώς δεν μπορούσαν να γυρίσουν πίσω. Επίσης η καλλιεργήσιμη γη εξακολουθούσε να παραμένει στα χέρια λίγων, που είχαν συμπεριφορά κοτζαμπάσηδων και ο απλός λαός ζούσε σε κατάσταση απόλυτης φτώχειας. Αυτοί λοιπόν οι νικητές στα πεδία των μαχών κατά τη διάρκεια της επανάστασης, βρέθηκαν «ηττημένοι» στην ίδια τους τη χώρα και μη μπορώντας να αντέξουν τη φτώχεια, την καταπίεση και συχνά τις περιπτώσεις προσωπικών προσβολών, έβγαιναν στα βουνά και γινόταν ληστές. Ο Άγγλος ιστορικός Eric Hobs – Bawn (1912-2012) στο έργο του «ΛΗΣΤΕΣ», εισήγαγε για τέτοιους ανθρώπους τον όρο κοινωνικός ληστής, και τον διακρίνει από τον κοινό ληστή. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι όσο απομακρυνόμαστε από τα χρόνια της επανάστασης, η διάκριση μεταξύ κοινωνικού και απλού ληστή γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Τελικά το φαινόμενο της ληστοκρατίας τερματίστηκε οριστικά από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου στη δεκαετία του 1930. Περίφημοι ληστές ήταν ο λήσταρχος Νταβέλης, ο Αρβανιτάκης, ο Θωμάς Γκαντόρας, ο Φώτης Γιαγκούλας, οι Ρεντζαίοι και άλλοι. Στην περιοχή του Ξηρομέρου κατά την πρώτη περίοδο της ληστοκρατίας έδρασε ο ληστής Σπύρος Ντελής, ο οποίος ανήκε στη δεύτερη κατηγορία, τους κοινούς ληστές. Ο Σπύρος Ντελής καταγόταν από τον Αετό Ξηρομέρου Αιτωλ/νίας και ήταν «ανήρ σπανίας καλλονής προσώπου, αγαλμάτινης ευρυθμίας σώματος και χάριτος πολλής, ηλικίας δε νεοτάτης, ετών περίπου 33», σύμφωνα με περιγραφή του στην εφημερίδα «ΑΙΩΝ», φύλλο 2560/1870. Ο Ντελής έγινε ληστής περί το έτος 1864, αφού προηγουμένως είχε υποπέσει σε διάφορα πλημμελήματα και είχε προσαχθεί αρκετές φορές ενώπιον των δικαστηρίων, κατηγορούμενος κυρίως για φιλονικίες και σωματικές βλάβες, αλλά τελικά είχε κηρυχθεί αθώος. Η φύση του, όπως θα καταδειχθεί και παρακάτω ήταν αιμοχαρής και από νεαρή ηλικία εξωθήθηκε στο «επάγγελμα» του ληστή, το οποίο τον οδήγησε τελικά και στο οικτρό τέλος, το οποίο έλαβε χώρα στο δάσος της Μάνινας. Τέλος, το οποίο και ο ίδιος θεωρούσε προδιαγεγραμμένο. Πριν ακόμη ακολουθήσει τη ληστρική ζωή, αρκετοί ήταν αυτοί που τον συμβούλευαν, να «ησυχάσει» και να μην εκτρέπεται σε έκνομες πράξεις. «Α!», απαντούσε, «Ειξεύρω, ότι καμιά ρεματιά θα βρωμήση το κορμί μου». Οι αφορμές δεν έλειψαν, για να θεραπεύσει τον πόθο του προς τη ληστεία. Το έτος 1864, δύο στρατιώτες μεταβατικοί, μπήκαν στο σπίτι του, στον Αετό, και αφού βρήκαν τη χήρα νύφη του μόνη στο σπίτι, προς την οποία φαίνεται ότι είχαν φερθεί απρεπώς, την ανάγκασαν να τους μαγειρέψει φαγητό. Όταν επέστρεψε ο Ντελής και αντίκρισε τη σκηνή, με τους στρατιώτες στο σπίτι του και τη νύφη του να μαγειρεύει γι αυτούς, υποπτεύθηκε το τι είχε συμβεί και αφού λογομάχησε μαζί τους για την προηγηθείσα συμπεριφορά τους, τους σκότωσε αμέσως. Φυγοδικώντας για το διπλό αυτό φόνο, έγινε ληστής και έγραψε δραματικότατες σελίδες στα ληστρικά χρονικά. Μερικά από τα ανδραγαθήματά του, παρατίθενται παρακάτω: Ερωτευθείς την ωραία θυγατέρα κάποιου ευκατάστατου κατοίκου, από το χωριό Χρυσοβίτσα Ξηρομέρου, με το επώνυμο Μάνθος, τη ζήτησε σε γάμο από το πατέρα της, πλην όμως ο τελευταίος αρνήθηκε. Η άρνηση αυτή όμως δεν ήταν λόγος, να παραιτηθεί ο Ντελής της επιθυμίας του. Έτσι, αποφάσισε να την αρπάξει δια της βίας. Ο πατέρας της, γνωρίζοντας τις συνέπειες της άρνησής του, και τον άνθρωπο με τον οποίο τα είχε βάλει, προσπαθούσε να πάρει κάθε αναγκαία προφύλαξη, προκειμένου να αποφύγει την εκδικητική συμπεριφορά του αρχιληστή, ο οποίος επινόησε το εξής σχέδιο για να την απαγάγει. Δύο άνθρωποι του Ντελή κατόρθωσαν να εισέλθουν στην οικία του Μάνθου, όταν αυτός έλειπε και κρύφθηκαν σ΄αυτή. Όταν επανήλθε ο Μάνθος με τη θυγατέρα του και τους ανθρώπους του και χωρίς να υποπτευτεί τίποτα, έκλεισε τη πόρτα της οικίας του από το εσωτερικό της. Όταν κοιμήθηκαν όλοι, οι άνθρωποι του Ντελή, άνοιξαν την πόρτα από το εσωτερικό της, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στον Ντελή και στους άντρες του που βρίσκονταν κρυμμένοι τριγύρω, να εισέλθουν στο σπίτι. Ο Ντελής, αφού σκότωσε τον πατέρα και όλους όσους βρίσκονταν εντός της οικίας, οκτώ τον αριθμό, απήγαγε την θυγατέρα και αποχωρώντας έβαλε φωτιά. Όταν απομακρύνθηκε λίγο, η απαχθείσα κόρη, βλέποντας την πυρκαγιά στο σπίτι και αναλογιζόμενη, ότι ο πατέρας της και οι συγγενείς της δολοφονήθηκαν και καίγονταν, όρμησε εναντίον του Ντελή και αφού του άρπαξε το πιστόλι από το σελάχι του, το έστρεψε προς το μέρος του για να τον πυροβολήσει. Αδύναμη και άπειρη όμως όπως ήταν, δεν τα κατάφερε. Παρότι όμως απέτυχε, ο Ντελής δεν δίστασε ούτε στιγμή να τη μαχαιρώσει και να τη σκοτώσει. Θεωρώντας, ότι έπρεπε να εμπνεύσει τον φόβο και τον τρόμο, ώστε να καταστεί δύσκολη τη σύλληψή του, τιμώρησε σκληρότατα δύο κατοίκους του χωριού Μπαμπίνη Ξηρομέρου (με το επώνυμο Τασούλης και Πιπερίγκος), οι οποίοι επιχείρησαν να συνδράμουν τη Χωροφυλακή στο έργο της. Συγκεκριμένα, ο αποσπασματάρχης της Χωροφυλακής Κατούνας έπεισε τους παραπάνω να συνεργαστούν μαζί του, οι οποίοι και οι ίδιοι είχαν κάτι προφανώς εναντίον του Ντελή, προκειμένου να επιτευχθεί η σύλληψή του. Συμφώνησε λοιπόν μαζί τους, να καλέσουν τον Ντελή στο κατάλυμά τους για φαγητό και ταυτόχρονα να ειδοποιήσουν και τον ίδιο, ώστε να τον συλλάβει άοπλο. Πράγματι οι Τασούλης και Πιπερίγκος κάλεσαν τον Ντελή σε δείπνο για την επόμενη μέρα και ταυτόχρονα έστειλαν γράμμα στον αποσπασματάρχη με άνθρωπο της εμπιστοσύνης τους ( Φ. Μπενέκο). Αυτός όμως, παρότι τον συμβούλευσαν να μην ακολουθήσει τη συνήθη διαδρομή, προκειμένου να μην κινήσει την υποψία του Ντελή, έπραξε το αντίθετο. Κατά το χρόνο εκείνο ο Ντελής με τους άντρες του βρισκόταν στη θέση «ΝΤΑΠΙΑ» στον Αη Γιώργη Μπαμπίνης. Βλέποντας ο Ντελής από μακριά τον γραμματοκομιστή να διαβαίνει στη θέση «ΣΤΕΡΝΑ», καχύποπτος όπως ήταν και πονηρός, τον σταμάτησε και αφού τον έψαξε, βρήκε την επιστολή. Έβγαλε τότε από το σελάχι του μολύβι (γνώριζε γραφή), αντέγραψε την επιστολή, που προοριζόταν για τον αποσπασματάρχη, ενώ το πρωτότυπο το έδωσε στον γραμματοκομιστή για να το παραδώσει στον αποσπασματάρχη, με την απειλή, ότι θα τον έσφαζε την επομένη, εάν αποκάλυπτε στους αποστολείς ή τον αποσπασματάρχη, ότι είχε συλληφθεί από τον ίδιο και ότι είχε λάβει γνώση του μηνύματος. Ο αποσπασματάρχης μετέβη τη νύχτα στο κατάλυμα των Τασούλη και Πιπερίγκο, αλλά όπως ήταν φυσικό δεν βρήκε τον Ντελή φιλοξενούμενο. Μετά από 15 ημέρες ο Ντελής προσκάλεσε σε φαγητό τους Τασούλη και Πιπερίγκο και αυτοί, χωρίς να υποπτευθούν, τι είχε προηγηθεί, αποδέχτηκαν την πρόσκληση και μετέβησαν στη «ΝΤΑΠΙΑ», όπου ο Ντελής είχε ψήσει ένα αρνί. Αφού έφαγαν και ήπιαν και κρασί, ο Ντελής τους είπε, ότι είχε έναν μικρό λογαριασμό μαζί τους. Έβγαλε από το θυλάκιό του το σημείωμα που είχε αντιγράψει και τους το επέδειξε. Χωρίς να επιτρέψει οποιαδήποτε εξήγηση και δικαιολογία, διέταξε να τους δέσουν και στη συνέχεια τους έριξε ζωντανούς στην «ΑΚΟΛΗ» (βάραθρο αγνώστου βάθους την εποχή εκείνη), που βρίσκεται δυτικά και σε απόσταση 500 μέτρων περίπου από το κάστρο των αρχαίων Φοιτιών, προς την περιοχή του Αετού, τιμωρώντας τους με αυτό το φριχτό και απάνθρωπο τρόπο. Τέτοιες παρόμοιες πράξεις ενέπνευσαν τον τρόμο σε όλα τα μέρη, στα οποία δρούσε και τα οποία λυμαινόταν ο σκληρός αρχιληστής. Άλλο περιστατικό, το οποίο καταδεικνύει τον χαρακτήρα, τις αντιλήψεις, αλλά και το δέος που προκαλούσε ο Ντελής, ακόμη και στους εχθρούς και στους διώκτες του, είναι και το ακόλουθο: Διψασμένος κάποια μέρα ο Ντελής έφτασε σε ένα πηγάδι και μη μπορώντας να αντλήσει νερό, αναγκάστηκε να κατέβει στο βάθος του πηγαδιού, προκειμένου να ικανοποιήσει τη δίψα του, αφήνοντας όμως το δίκαννο τουφέκι του στο στόμιο του πηγαδιού. Ενώ ο Ντελής βρισκόταν στο βάθος του πηγαδιού, έφτασε στο σημείο εκείνο, κάποιος, που ο Ντελής του είχε σκοτώσει τον πατέρα, τον αδελφό του και τον ανηψιό του. Όταν αυτός έσκυψε να δει ποιος ήταν μέσα στο πηγάδι, αναγνώρισε τον Ντελή, αλλά παρότι είχε τη δυνατότητα να τον σκοτώσει, είτε με το όπλο του ίδιου του ληστή που ήταν έξω από το πηγάδι, είτε κυλώντας μια πέτρα από το στόμιο του πηγαδιού, μόλις άκουσε τη φωνή και τις φοβέρες του ληστή που βρισκόταν στον πυθμένα του πηγαδιού, υποχώρησε, με αποτέλεσμα να δώσει την ευκαιρία στον τελευταίο, να ανέβει και να εξέλθει σώος. Αμέσως ο Ντελής τον συνέλαβε και τον ρώτησε, γιατί δεν τον σκότωσε, αφού του είχε δοθεί η ευκαιρία. Αυτός απάντησε, ότι δεν κάνει τέτοιες πράξεις, θεωρώντας και πιστεύοντας, ότι με αυτόν τον τρόπο θα κέρδιζε τη συμπάθεια και την εκτίμηση του αρχιληστή. Αλλά ο Ντελής, όχι μόνο τον επέπληξε, διότι, ενώ όφειλε να εκδικηθεί για τον φόνο των συγγενών του και ενώ του είχε δοθεί η ευκαιρία, αυτός έμεινε με σταυρωμένα χέρια, αλλά επιπλέον τον ξυλοκόπησε ανηλεώς, για τον ασθενή χαρακτήρα του και για την παραμέληση του καθήκοντός του προς τους δολοφονηθέντες συγγενείς του. Το μήνα Δεκέμβριο 1865 ο λόρδος Tohn William Nicholaw Hervey (1841-1902) μαζί με τους Henry Strutt και Mr Coore, πλέοντας γύρω από την Ελλάδα, είχαν μια απροσδόκητη περιπέτεια. Σύμφωνα με τον ανταποκριτή της εφημερίδας «The Time» (4-12-1865) οι ευγενείς αυτοί κύριοι αναχώρησαν από την Ιθάκη για ένα εβδομαδιαίο κυνήγι στην Ακαρνανία. Διερμηνείς, οδηγοί και Επτανήσιοι τους διαβεβαίωσαν, ότι δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος. Φτάνοντας στην Ακαρνανία, προσορμίστηκαν στον Μαραθιά Αστακού, αποβιβάστηκαν στη στεριά και στη συνέχεια στο βουνό «ΒΕΛΟΥΤΣΑ» για κυνήγι ελαφιών. Επιστρέφοντας όμως στο πλοίο, συνελήφθηκαν από τους αρχιληστές Ντελή και Κουτσογιάννο, οι οποίοι μαζί με τους συλληφθέντες εισήλθαν στο πλοίο και αφού οι ληστές αφήρεσαν διάφορα πολύτιμα είδη (δακτυλίδια, ρολόγια, όπλα κλπ) ελευθέρωσαν τους δύο και κράτησαν τον τρίτο ως όμηρο, ζητώντας για την εξαγορά του τρεις χιλιάδες λίρες στερλίνες. Οι ελευθερωθέντες μετέβησαν αμέσως στην Πάτρα και επέστρεψαν με ένα πολεμικό ατμόπλοιο, φέρνοντας τα λύτρα (τρεις χιλιάδες λίρες). Επειδή όμως μεταξύ των λύτρων ήταν και τραπεζικά γραμμάτια ποσού είκοσι χιλιάδων δραχμών, οι ληστές δεν τα δέχτηκαν και χρειάστηκε να πλεύσει το Αγγλικό πλοίο στην Ιθάκη, για να ανταλλάξει τα γραμμάτια με λίρες. Και μόνο τότε ελευθερώθηκε και ο κρατηθείς ως όμηρος. Για τη σύλληψη και ομηρία του λόρδου Tohn William Nicholaw Hervey και των Henry Strutt και Mr Coore από τον Ντελή και την παρέα του, προκλήθηκε διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Αγγλίας και Ελλάδας. Κατά το διάστημα της ληστρικής του δράσης, ο Ντελής δεν περιορίστηκε σε αμιγώς πράξεις ληστείας, με σκοπό το οικονομικό όφελος, αλλά προέβη και σε στυγνές δολοφονίες και μάλιστα με απίστευτη ευκολία και χωρίς ελάχιστο δισταγμό. Σε τριάντα οχτώ ανέρχονται οι δολοφονημένοι από τον Ντελή, ως καταδότες του. Μεταξύ των φονευθέντων περιλαμβάνονται και πολλοί στενότατοι συγγενείς του, τους οποίους έσφαξε ανηλεώς, γιατί υποπτευόταν, ότι τον είχαν προδώσει στις Αρχές. Στο τέλος έσφαξε ακόμη και τη νύφη του, για την οποία το 1864 είχε φονεύσει τους δύο στρατιώτες, προβάλλοντας ως λόγο του φόνου της την φιλανθρωπία. Τη φόνευσε, όπως είπε, για να την απαλλάξει από τα πειράγματα και τις ενοχλήσεις των μεταβατικών. Ο Ντελής συνοδευόταν πάντοτε και από κάποια γυναίκα, η οποία ήταν ενδεδυμένη ως ληστής. Κατά το διάστημα της ληστρικής του ζωής είχε απαγάγει τη Βασίλω Κουτσογιάννου από τον Αετό Ξηρομέρου, (αδελφή του παππού εκ μητρός του πατέρα μου), με την οποία συζούσε, χωρίς να είναι γνωστό, εάν τελικά είχε τελέσει και γάμο μαζί της. Τα αδέλφια της Δημ. Κουτσογιάννος κ.λ.π., προσβεβλημένοι από την απαγωγή της αδελφής, ήταν και αυτοί μεταξύ των διωκτών του αρχιληστή. Ωστόσο λέγεται, ότι ο ληστής διατηρούσε κάποια επικοινωνία με τον πατέρα της απαχθείσης. Παρά τον τρόμο όμως και τον φόβο που είχε προκαλέσει, με την αδίστακτη και αιμοσταγή συμπεριφορά του ακόμη και στους διώκτες του και τα μέτρα προφύλαξης που έπαιρνε, το τέλος του δεν άργησε να έλθει. Όπως εξάλλου και ο ίδιος είχε προβλέψει, πριν ακόμη ξεκινήσει το ληστρικό του βίο, «…σε κάποια ρεματιά θα βρωμίσει το κορμί μου». Ήδη με το από 23 Απριλίου 1865 Β.Δ (Φ.Ε.Κ. 27/8-5- 1865) και λόγω της επικινδυνότητάς του είχε αναβαθμιστεί και καταταχθεί στην Α΄ τάξη των ληστών και είχε επικηρυχτεί για την «αποτελεσματική κατάδειξή του». Με το ίδιο Βασιλικό Διάταγμα είχαν καταταχθεί στην Α΄ τάξη των ληστών και οι γνωστοί ληστές της Αιτωλοακαρνανίας Λιαροκάπης και Πατσαούρας. Στις 31/5/1870 και περί ώρα 12.00΄ ο Γεώργιος Μάντζαρης από τη Σκουρτού και ο Ευάγγελος Ιωαν. Γιαννούλης ή Λαινάς από τον Πρόδρομο Ξηρομέρου, επικεφαλής περιπολίας τριακοσίων και πλέον Ξηρομεριτών, πέτυχαν τον αρχιληστή Σπύρο Ντελή με τη συμμορία του, αποτελούμενη από έξι (6) άνδρες στη θέση «Αγ. Νικόλαος» της περιοχής « Μάνινα». Σκότωσαν τον ίδιο και τέσσερις (4) άνδρες του, ο έκτος διέφυγε πληγωμένος. Με τον θάνατο του Ντελή και της συμμορίας του δόθηκε ένα από τα πιο καίρια πλήγματα κατά της ληστείας και ιδίως στην περιοχή του Ξηρομέρου, δεδομένου ότι ο αρχιληστής Ντελής υπήρξε ίσως ο ωμότερος και πονηρότερος όλων των ληστών. Μετά τον θάνατό του Ντελή, αρκετοί ήταν αυτοί που αναρωτήθηκαν, για το τι απέγιναν τα λάφυρα που αυτός αποκόμισε από τις ληστείες και κυρίως τι απέγιναν οι λίρες από τη σύλληψη των Άγγλων ομήρων. Μεταξύ αυτών που αναζήτησαν τα λάφυρα ήταν και τα αδέλφια της Βασίλως, οι οποίοι και επειδή είχαν την αίσθηση, ότι υπήρχε κάποια επικοινωνία μεταξύ του πατέρα τους και του ληστή, υπέθεσαν ότι ο πατέρας τους κάτι θα γνώριζε, για το μέρος που ήταν κρυμμένα. Ο τελευταίος όμως κατά το χρόνο εκείνο, είχε υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο και αδυνατούσε να τους κατευθύνει για το ακριβές μέρος και πέθανε χωρίς να αποκαλυφθεί η κρύπτη. Όσο δε ο Ντελής βρισκόταν στη ζωή, δεν αποκάλυπτε προφανώς την κρύπτη, αφενός μεν για την εμπιστοσύνη που του είχε δείξει ο ληστής, αφετέρου δε γιατί σε αντίθετη περίπτωση γνώριζε τον τρόπο αντίδρασης του Ντελή. Τελικά, όπως λέγεται, τις λίρες τις βρήκαν ηπειρώτες μάστορες κατά τη διάνοιξη θεμελίων προσθήκης οικοδομής, δίπλα στο πατρικό σπίτι της Βασίλως Κουτσογιάννου, οι οποίοι όταν τις βρήκαν, έφυγαν νύχτα. Η επιλογή του σημείου, στο οποίο ο Ντελής είχε κρύψει τα λάφυρα των ληστειών του, αποδεικνύει εκτός των άλλων και την πονηρία και ευστροφία του, αφού κανείς δεν θα υποπτευόταν, ότι θα τα έκρυβε στα θεμέλια του σπιτιού των διωκτών του. Δεν είναι επισήμως γνωστό, εάν ο Ντελής άφησε απογόνους. Τελευταία έλαβα την πληροφορία, ότι στο Τρίκορφο Ναυπακτίας υπάρχουν οικογένειες με το επώνυμο Δελημάρης, οι οποίοι σύμφωνα με την παράδοση των προγόνων τους, έλκουν την καταγωγή τους από τον Ντελή. Σύμφωνα με προφορική μαρτυρία του Δημ. Δελημάρη, μετά το θάνατο του Ντελή, η χήρα του (από νόμιμο ή μη γάμο) μαζί με τον δεκατετράχρονο γιό της κατέφυγε στην περιοχή του Τρικόρφου. Το παιδί όταν μεγάλωσε παντρεύτηκε με κάποια Μαρία από το Λιδορίκι και επειδή δεν ήθελε, για ευνόητους λόγους, να φέρει το επώνυμο Ντελής, το άλλαξε, προσθέτοντας στο Ντελής και το μικρό όνομα της συζύγου του, οπότε προέκυψε Ντελημάρης και στη συνέχεια Δελημάρης. Μπαμπίνη Ξηρομέρου Αύγουστος 2024 Γεώργιος Σπ. Γρίνος ΠΗΓΕΣ 1.wikipedia, https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BB%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1 2. Εφημερίδα ΑΙΩΝ, φύλλο 2560/1870 , Εφημερίδα ΑΛΗΘΕΙΑ, φύλλο της 5/5/1870, Αλληλογραφία Σταθμού Χωροφυλακής Αστακού, από το Αρχείο του Χρήστου Δημ. Τρυφιάτη 3. Προφορικές μαρτυρίες: α. Σπυρίδων Δημ. Γρίνος, β. Γεώργιος Σπ. Τασούλης, γ. Σεραφείμ Δημ. Κουτσογιάννος, δ. Δημ. Δελημάρης.

Τελετή λήξης σχολικού έτους 2023-24

https://wetransfer.com/downloads/599ced760dffbc02be5b1cd3aad1100d20240607132454/5a868fc7b562f50f761337f69f0acd6520240607132506/6ce07c

50 χρόνια Κατοχής- ΚΥΠΡΟΣ

Αλωνισμός - Από την Μπαμπίνη σε όλη τη Δυτική Ελλάδα

http://www.kolivas.de/archives/477375 Κάποτε ... στα παλιά εκείνα χρόνια... Την ώρα που ο πυρόξανθος ήλιος χανόταν πίσω από την αντικρινή βουνοπλαγιά της Μπαμπίνης και χιλιάδες χρώματα σμίγανε τον ουρανό με την πλαγιά του χωριού, στα μακρινά εκείνα χρόνια αλλά τόσο έντονα χαραγμένα στη μνήμη μας, περίπου σαράντα χρόνια πριν, στα μέσα Αυγούστου, πριν τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας, εκεί από την άκρη του χωριού, στο δρόμο που έρχεται απ΄τον Αετό, στη Λαγκάδα, ακούγεται το δυνατό μούγκρισμα της μηχανής μεγάλου τρακτέρ. Τρία μικρά κοριτσάκια σκαρφαλωμένα πάνω στα μπλε κάγκελα της αυλής τους αφουγκράζονται. Λες να έρχεται; Και να ξεπροβάλει , εκεί κοντά στο κονισματάκι. Στην αρχή ένα μικρό ανεπαίσθητο κόκκινο σημάδι, μετά ακολουθεί κι άλλο πιο αχνό, πορτοκαλί και μετά κι άλλο. Αυτός είναι! Τα παιδιά κρατούν την αναπνοή τους, λίγο ακόμη, δεν μιλούν μεταξύ τους, έτοιμα να κατέβουν στο δρόμο, κρέμονται από τα κάγκελα της αυλής, σηκώνονται στις μύτες των ποδιών και τα μάτια τους είναι καρφωμένα εκεί στο μεγάλο δρόμο στη μέση του χωριού και περιμένουν. Και να βλέπουν καθαρά τώρα. Έρχεται, έρχεται ο πατέρας, έρχεται ξεφωνίζουν. Ήρθε, αυτός είναι , ήρθε ο πατέρας μαμά. Ο πατέρας περνάει τώρα στη μέση του χωριού, οδηγώντας το μεγάλο κόκκινο τρακτέρ που σέρνει την καμαρωτή πορτοκαλί πατόζα, την αλωνιστική μηχανή, και ακολουθεί η πλατφόρμα γεμάτη από την σοδιά της χρονιάς. Η αγωνία μετατρέπεται σε χαρά, εκδηλώνεται με φωνές και τα παιδιά τρέχουν ξεφωνίζοντας ως το μπάρμπα -Φάνια για να προϋπαντήσουν τον πατέρα που έλειπε τόσο καιρό. Το σούρουπο βρίσκει τα τρία κορίτσια μαζί με τη μητέρα και τη γιαγιά καθισμένους κοντά στον κουρασμένο, μαυρισμένο από τ΄αγάνι και τον καυτό αυγουστιάτικο ήλιο αλλά ευτυχισμένο πατέρα να ακούνε πραγματικές ιστορίες ζωής και περιπέτειες που έλαβαν χώρα με πρωταγωνιστές τους ταϊστάδες, τους κουβαλητάδες, τα καζάνια, τα δεμάτια του σιταριού, τις θημωνιές και τα χερόβολα, τα λουριά της μηχανής... …Εικόνες μιας άλλης εποχής … Ας γυρίσουμε το ρολόι του χρόνου πίσω 60 χρόνια τότε που ένα νεαρό παιδί , τότε 19 χρονών, παιδί πολυμελούς οικογένειας θα ορθώσει το ανάστημά του στη φτώχια, θα παλέψει με την άγονη γη, θα δουλέψει σκληρά κάτω από το λιοπύρι, θα αφουγκραστεί τα καλέσματα της εποχής του, θα ονειρευτεί ένα καλύτερο αύριο γι’ αυτόν και την οικογένειά του και θα μοχθήσει για να παράξει τον άρτον τον επιούσιον, βασικό κομμάτι της ανθρώπινης ζωής. Όνομα: Γεώργιος Τασούλης του Σπυρίδωνος Επάγγελμα: Μηχανοδηγός Έδρα: Μπαμπίνη Ξηρομέρου Αιτωλοακαρνανίας. Ο Γεώργιος (γνωστός ως Γάκιας) ένα από τα 6 παιδιά του Σπύρου και της Αθανασίας, γεννημένος το 1929 στην Μπαμπίνη , αφήνει το Χρήστο, τον Κώστα, τη Γεωργία, τη Μαρία και το μικρότερο το Θόδωρο και αρχίζει την αναζήτηση δουλειάς για να μπορέσει να ζήσει και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της μεγάλης οικογένειας. Παιδί 19 χρονών, ξεκίνησε σαν βοηθός σε αλυσιδοφόρο τρακτέρ(μπουλντόζα) στο Λεσίνι. Γρήγορα του χρέωσαν ένα τρακτέρ JHON DEER (Αμερικάνικο) που όργωνε και έκανε μεταφορές εργατών στο κάμπο του Λεσινίου. Μετά το στρατιωτικό του είναι πια και επίσημα μηχανικός. Στη δεκαετία του 50 στην Μπαμπίνη λειτουργούσε συνεταιρισμός ο οποίος διέθετε συνεταιριστική αλωνιστική μηχανή. Η συνεταιριστική μηχανή (HEINZ αμερικάνικη) αγοράστηκε με δάνειο και εγγύηση που ήταν τα μερίδια των συνεταιριστών- κατοίκων της Μπαμπίνης. Τότε πρόεδρος του συνεταιρισμού ήταν ο Χρήστος Τασούλης και γραμματέας ο Χαρίλαος Ζαρκαδούλας. Ο Γάκιας λοιπόν χειρίζεται τη μηχανή του Συναιτερισμού για 8 χρόνια. Αλώνιζε όλα τα γύρω χωριά. Μπαμπίνη- Αετό-Μαχαιρά- Σκουρτού- Χρυσοβίτσα- Πρόδρομο-Αγράμπελα και Φυτείες. Κοντά στον αλωνισμό ήταν και ο Ηλίας ο Ράπτης που με το κάρο του μετέφερε το δικαίωμα της μηχανής. Στην αρχή είχε αρκετή δουλειά καθώς οι μηχανές ήταν λιγοστές, μα κατόπιν η δουλειά μειώθηκε και τα κέρδη της μηχανής λιγόστευαν. Η μηχανή πουλήθηκε στην Κατούνα. Άνεργος πια δουλεύει για δυο χρόνια τη συνεταιριστική μηχανή Αστακού. Στη συνέχεια γύρω στα 1960, αφού μάζεψε τις οικονομίες του και με τη βοήθεια της προίκας της γυναίκας του Θεοδώρας Χ. Ράπτη αγόρασε τη δική του αλωνιστική μηχανή από το Άδεντρο Θεσσαλονίκης, HEINZ (αμερικάνικη). Μετά από ένα χρόνο αγόρασε και το τρακτέρ BELARUS. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το πρώτο τρακτέρ στο χωριό το είχε ο Γιάννης Πιπερίγκος το 1958 , μετά ήρθε του Γάκια Τασούλη το 1961 και μετά από λίγο αγόρασε και ο Γιάννης ο Θανασούλας. Έτσι τώρα πια δούλευε με το δικό του τρακτέρ και τη δική του μηχανή. Το όνειρό του γίνεται πραγματικότητα. Ο αλωνισμός άρχιζε στα τέλη Μαΐου. Πρώτα αλώνιζε στα γειτονικά χωριά, μετά στο χωριό του την Μπαμπίνη και ύστερα τα πιο απόμακρα. Παραμονή της Αγίας Παρασκευής χαιρετούσε τη γυναίκα του και τα παιδιά και έφευγε εκτός νομού, για τα χωριά της Ηπείρου. Καλπάκι- Λυγωψιά- Μάρμαρα- Ασφάκα- Ασπραγγέλους έφτανε μέχρι και τα Ζαγοροχώρια. Άλλες χρονιές έφευγε για τα χωριά της Λευκάδας. Καλαμίτσι- Βασιλική- Αλέξανδρος και τόσα άλλα. Ο ίδιος θυμάται και ο νους του μοιάζει να ταξιδεύει, ταξιδεύει οδηγώντας το κόκκινο BELARUS με τη πορτοκαλί πατόζα και να ακολουθεί φορτωμένη η πρατφόρμα με τη σοδειά και τους βοηθούς σκαλφαλωμένους στο πατάρι της μηχανής. « Για να πας από το ένα μέρος στο άλλο ήταν πολύ δύσκολο, χρονοβόρο και επικίνδυνο. Μπορεί και τρεις ολόκληρες μέρες να οδηγούσαμε για να φτάσουμε στον προορισμό μας. Η οδήγηση γινόταν πάντα ημέρα, για να μπορούμε να ελέγχουμε το δρόμο και την κατάσταση του συγκροτήματος. Από τη πολλή ζέστη και τις μεγάλες διαδρομές, αρκετές φορές, τα λάστιχα άνοιγαν και τότε καθόμασταν στην άκρη του δρόμου και τα επισκευάζαμε. Όταν σουρούπωνε σταματούσαμε σε ένα ανοιχτό μέρος δίπλα στο δρόμο και κατάκοποι τρώγαμε ότι είχαμε μαζί μας και κοιμόμασταν πάνω στα άδεια σακιά. Μαζί μου τα πρώτα χρόνια ήταν και ο μικρότερος αδελφός μου, ο Θόδωρος. Από το χωριό κοντά στον αλωνισμό ερχόταν ο Βαγγέλης Κολώνιας, ο Στάθης Κολώνιας, ο Κίτσος Παλιούρας, ο Γάκιας Τσιώλης, ο Χρήστος Νικ. Μασσαλής , ο Γάκιας Αντ.Μπιτσώρης, ο Κώστας Κολώνιας και από τη Μαχαιρά ο Χρήστος Κουβέλης. Κάθε χρόνο ερχόταν από τη Ζάκυνθο ένας εργάτης ονόματι Μιχάλης. Στη Λευκάδα νεαρός τότε ήταν μαζί μου και ο Γιάννης ο Γρίνος, ενώ στα γύρω χωριά, κάποιες φορές, ερχόταν και ο Αποστόλης Κομπλίτσης.» O Θεόδωρος Σ.Τασούλης με το αλωνιστικό συγκρότημα. Καθώς θυμάται το πρόσωπό του απότομα αλλάζει όψη, τα μάτια του φωτίζονται, εκπέμποντας μια εσωτερική λαχτάρα, λες και είναι εκεί στη μέση του χωραφιού και βάζει μπροστά το μεγάλο τρακτέρ, να δίνει κίνηση στα λουριά της μηχανής, οι εργάτες τρέχουν κουβαλώντας τα χρυσαφένια δεμάτια με τα σκληρά αγάνια να βελονίζουν το δέρμα τους, ο καρπός ώριμος και μεστωμένος να γεμίζει τα καζάνια της μηχανής και πιο πέρα να πετάει βουνό το άχυρο. Ο ίδιος θυμάται: Γυναίκες και άνδρες πήγαιναν στο θέρο. Αφού θέριζαν το σιτάρι το έδεναν χερόβολα και μετά δεμάτια. Τα μάζευαν σε καθαρό και επίπεδο μέρος στο χωράφι ώστε να μπορεί εύκολα να έχει πρόσβαση η μηχανή και τα στοίβαζαν σε θημωνιές. Πολλές φορές ο ήλιος έπεφτε και η μέρα χανόταν και εμείς ήμασταν ακόμη εκεί, στη μέση του χωραφιού, για να τελειώσουμε κι αυτό το αλώνι, να σακιάσουνε οι νοικοκυραίοι τη σοδιά τους και οι γυναίκες να μαζέψουν τα τελευταία σκύβαλα, αγριοβρώμες, αγριοκόκια και κομμένα σιτάρια, τροφή για τις κότες. Βλέπετε τα χρόνια ήταν δύσκολα και τίποτα δεν πήγαινε χαμένο, τότε ίσα που προλαβαίναμε να πάμε τη μηχανή στο επόμενο αλώνι για να ξεκινήσει με το χάραμα και πάλι η δουλειά. Τότε σηκωνόμουν την επόμενη πρωί- πρωί πριν τις έξι, γρασάριζα- καθάριζα τη μηχανή, την αλφάδιαζα, έπρεπε να είναι οπισθόβαρη για να μη μπουκώνει, και όταν ερχόταν ο νοικοκύρης άρχιζε το αλώνισμα. Το αλωνιστικό συγκρότημα απασχολούσε 8 με 9 εργάτες, Τέσσερις εργάτες μετέφεραν τα δεμάτια στο πατάρι της μηχανής όπου εκεί 2 άλλοι εργάτες, οι κόφτες, έκοβαν τα δεμάτια και στη συνέχεια άλλοι 2, οι τροφοδότες ή ταϊστάδες έριχναν τα χερόβολα μέσα στην τρόμπα της μηχανής. Εκεί ήθελε προσοχή γιατί έπρεπε να πέφτει η κανονική ποσότητα μέσα στη χοάνη για να μη μπουκώνει η μηχανή . Όταν συνέβαινε αυτό ο ήχος της μηχανής άλλαζε, έπεφταν οι στροφές του τρακτέρ, κάπνιζε και πολλές φορές πετούσε και το λουρί που έπαιρνε στροφές από το τρακτέρ. Για να μη χαθούν οι στροφές ρίχναμε ρετσίνι στο λουρί. Η τροχαλία της αλωνιστικής μηχανής έπρεπε να ήταν αλφαδιασμένη με την τροχαλία του τρακτέρ. Ακόμη η μηχανή μπούκωνε όταν το σιτάρι ήταν νωπό. Μετά η πατόζα διαχώριζε τον καρπό του σιταριού από τις καλαμιές, τις οποίες κατακερμάτιζε και τις συσσώρευε στο πίσω μέρος, με ένα μεγάλο χωνί και δημιουργούνταν έτσι τα λαμνιά του άχυρου. Μέσα στη μηχανή υπήρχε ο αχυροδιώκτης που έδιωχνε τη καλαμιά στον αχυροκόπτη. Το αχυροκοπτικό ήταν ένας κύλινδρος με πυκνά δόντια πολύστροφος που έκανε το άχυρο ψιλό, έπαιρνε 1350 στροφές το λεπτό, και με τη βοήθεια μιας ισχυρής αεροτουρπίνας και με ένα σωλήνα προσαρμοσμένο, έστελνε το άχυρο μακριά, σε καθαρό μέρος. Ο καρπός απ’ το δεξιό μέρος της πατόζας έπεφτε στα καζάνια. Εκεί ήταν ένας ακόμη εργάτης ο καζανιέρης που μέτραγε τα καζάνια. Συνήθως το μερίδιο ήταν 12 καζάνια ο νοικοκύρης – 1 καζάνι η μηχανή. Εκείνη την εποχή η τιμή του ενός κιλού σιταριού ή βρώμης ήταν 3 δραχμές. Στο τέλος ο νοικοκύρης έπαιρνε μια ποσότητα άχυρο, το λίχνιζε και μετρούσε τα σπυριά του σιταριού. Ήταν δυσφήμηση για το αλωνιστικό συγκρότημα όταν έβγαζε περισσότερο σιτάρι. Πάνω στη μηχανή υπήρχαν τριών ειδών λουριά. Το κεντρικό λουρί περνούσε από πέντε τροχαλίες και έδινε κίνηση στη μηχανή. Το δεύτερο λουρί χρησίμευε για να δουλεύει το αναβατόριο, εκεί γύρναγε για δεύτερη φορά το ακάθαρτο σιτάρι, περνούσε από τα σιδερένια κόσκινα, καθαριζόταν και έτσι διασφαλιζόταν η ποιότητα του σιταριού. Το τρίτο λουρί,το λεγόμενο των καζανιών, βοηθούσε να γεμίζουν τα καζάνια. Μια καλή μηχανή , σύμφωνα με τον Κανονισμό του Υπουργείου δεν έπρεπε να αφήνει πάνω από 5-7% σπόρια στο άχυρο, έπρεπε να δίνει καθαρό άχυρο και η λειτουργία της μηχανής να είναι ακίνδυνη για τους χειριστές της.

27η Οκτωβρίου 1940-2023

...ψηφιακός λόγος, ένας διαφορετικός λόγος...

...ψηφιακός λόγος, ένας διαφορετικός λόγος....

Ένας νέος λόγος εισάγεται σήμερα στα σχολεία , ο ψηφιακός λόγος. Ο ψηφιακός λόγος αποτελεί την τέταρτη πολιτισμική τεχνική μετά τη γραφή, την ανάγνωση και την αρίθμηση. Αυτός ο λόγος εκφράζει τη νέα δυνατότητα του ανθρώπου μέσω του Η/Υ να διαχειρίζεται οποιοδήποτε μέγεθος. Ο λόγος αυτός ως τέταρτη πολιτισμική τεχνική διαφέρει ριζικά τόσο από τις άλλες πολιτισμικές τεχνικές όσο και από τον προφορικό, το γραπτό ή τον τηλεοπτικό λόγο.
Όπως κάθε λόγος-γλώσσα, έτσι και ο ψηφιακός λόγος του Η/Υ εισάγει νέους τρόπους σκέψης και δράσης, νέες μορφές επικοινωνίας και εμπειρίας, εισάγει νέες έννοιες και λέξεις, καταργεί, τροποποιεί ή αναθεωρεί κλασσικές έννοιες και αξίες. Με τον ψηφι-ακό λόγο διαμορφώνεται ένας νέος πολιτισμός που συντελείται σταδιακά μέσα από την αίθουσα διδασκαλίας
Το σημερινό σχολείο συμμετέχει ενεργά σ’ αυτή την αλλαγή.
Το Ψηφιακό Σχολείο είναι βασικό συστατικό του οράματος του Νέου Σχολείου. H χρήση των Νέων Τεχνολογιών γίνεται ο καταλύτης για την αλλαγή:
• α) του περιεχομένου των Προγραμμάτων Σπουδών και της σχολικής γνώσης
• β) της διδασκαλίας και της μάθησης
• γ) της σχέσης εκπαιδευτικών και μαθητών
• δ) της σχέσης γονιών και σχολείου.
Η δημιουργία του ψηφιακού σχολείου αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για να ανα-κτήσει το ελληνικό σχολείο την ανταγωνιστικότητά του στον ευρωπαϊκό χώρο. Η βα-σική πρόκληση που καλείται αυτό να αντιμετωπίσει σήμερα είναι η ουσιαστική εν-σωμάτωση των νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία όλων των μαθημάτων αλλά και στη σχολική ζωή ευρύτερα. Το ψηφιακό σχολείο αποτελεί ολιστική προσέγγιση με παράλληλη ανάπτυξη όλων των παραμέτρων που η εμπειρία αναδεικνύει ως κρίσιμες για την επιτυχή εισαγωγή των ΤΠΕ στο σχολείο.
Μέσα από τον ψηφιακό λόγο δίνεται πρόσβαση στη γνώση από το σπίτι, στο μεν μα-θητή για περαιτέρω εμπέδωση της ύλης και εξάσκηση με τον ιδιαίτερο δικό του ρυθ-μό, στο δε γονιό για να ενημερώνεται για όλη την πρόοδο και τη σχολική πορεία του παιδιού του. Παράλληλα, ο εκπαιδευτικός αποκτά ένα δυναμικό εργαλείο που ανα-βαθμίζει σημαντικά τη διδασκαλία του στην τάξη.
Μένει να δούμε στην πράξη με ποιο τρόπο η πολιτεία και κατά συνέπεια οι εκπαιδευ-τικοί που είναι οι μόνοι που έχουν άμεση σχέση με τους μαθητές τους θα διαχειρι-στούν αυτή τη νέα πολιτισμική τεχνική ώστε να αποβεί αποτελεσματική στο να υπη-ρετήσει τους παιδαγωγικούς, διδακτικούς και κοινωνικούς στόχους της εκπαίδευσης.

Μικρόπουλος,Τ/ Λαδιάς, Τ. (1993):Πληροφορική και Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Von Hentig, H. (1993): Die Schule neu denken, Hanser,Munchen,Wien. σ. 34
Κοσσυβάκη, Φ. Η Εισαγωγή της Πληροφορικής στην Εκπαίδευση-Μύθος και Πραγματικότητα. Ανά-τυπο Νο 8, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
http://digitalschool.minedu.gov.gr/manuals/sxoleio.php

μαθαίνω πώς να μαθαίνω

Στόχος μας είναι η ΠΑΙΔΟΠΟΙΗΣΗ του Σχολείου και όχι η Σχολειοποίηση του παιδιού

Και τούτο εναργές, ότι παρ’εμού ουδέν πώποτε μαθόντες
(οι εμοί συγγιγνόμενοι) αλλ’ αυτοί παρ’ αυτών πολλά και
καλά ευρόντες και τεκόντες».
Και είναι φανερό ότι από εμένα τίποτα δεν έμαθαν
όσοι με συναναστρέφονται, αλλά αυτοί από
μόνοι τους πολλά και καλά ανακάλυψαν και
δημιούργησαν .
«Σωκράτης»

Η πολυπολιτισμική οργάνωση των σύγχρονων κοινωνιών σε σχέση με τη δυναμική έκρηξη της πληροφορίας, αναδεικνύει το ζήτημα της πολυπλοκότητας και της σφαιρικοποίησης της γνώσης (Morin E, 1999, 1999a). Η εκπαίδευση στη σημερινή εποχή είναι αντιμέτωπη με το πρόβλημα της οργάνωσης της σκέψης, αλλά και την αποτελεσματικότητα της μαθησιακής διαδικασίας, μέσα σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που αντικατροπτίζει την κοινωνική, πολιτισμική και γνωστική ετερότητα. Το νέο αυτό εκπαιδευτικό περιβάλλον, υπαγορεύει τον επαναπροσδιορισμό των αντιλήψεων για τη μαθησιακή διαδικασία μέσα από νέους τρόπους σκέψης που υποκινούν το άτομο να επιλέγει κριτικά και να εκφράζεται δημιουργικά.
Το σχολείο απομακρύνεται σιγά -σιγά από το κοiνωνικοποιητικό ρόλο που διέθετε κατά την εποχή της Νεωτερικότητας και καθίσταται πλέον ένα απαραίτητο εργαλείο προετοιμασίας των νέων να εισέλθουν, όσο το δυνατόν περισσότερο έτοιμοι και καταρτισμένοι, στην αγορά εργασίας.
Η εκπαίδευση της Μετανεωτερικής εποχής, οφείλει να δίνει έμφαση στις ηθικές αξίες, στην πολιτιστική παράδοση, στη διατήρηση του περιβάλλοντος και να καθιστά τους νέους ικανούς ώστε να σέβονται την προσωπικότητα και την ιδιαιτερότητα των άλλων και να προσφεύγουν στον αναστοχασμό και την αυτοκριτική, για να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά ως πολίτες και ως μέλη μιας κοινωνίας.
Κατανοώντας περισσότερο από οποιανδήποτε άλλον τη σημασία και της συνέπειες των νέων πραγματικοτήτων, που έχουν διαμορφωθεί στον κόσμο, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ αναφέρεται στους τέσσερις πυλώνες, πάνω στους οποίους πρέπει να στηρίζονται τα εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών μελών. Αυτοί οι πυλώνες είναι:
• Να μάθει κανείς να ζει με τους άλλους.
• Να μάθει κανείς πώς να μαθαίνει.
• Να μάθει κανείς να κάνει κάτι.
• Να μάθει κανείς να είναι αυτόνομος και αυθύπαρκτος.


ΥΠΕΠΘ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ, Πλάτων, Θεαιτ. 150e και εξ., Βλέπω το σημερινό κόσμο.
Κουλαϊδής Β., Σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη κριτικής - δημιουργικής σκέψης .ΟΕΠΕΚ
Νικολάου Γ., «Διαπολιτισμική επικοινωνία στο πολύχρωμο σχολείο του νέου διεθνούς περιβάλλοντος».
Τριλιανός Α., «Η εκπαίδευση στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία και οικονομία της μετανεωτερικής εποχής»18 Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Δ.Ο.Ε.-Π.Ο.Ε.Δ, 14-15 Απριλίου 2005.
Ντελόρ Ζακ, 1996:20-22, Eυρωπαϊκή Επιτροπή, 2003: 3-6.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας δάσκαλος που έστεκε πίσω από την έδρα του όρθιος τις περισσότερες φορές και παρέδιδε το μάθημα. Οι μαθητές με σταυρωμένα τα χέρια άκουγαν και άκουγαν. Μερικοί άκουγαν και συγκρατούσαν τα λόγια του, άλλοι απλώς τον κοίταζαν στα μάτια και αναρωτιόνταν τι να έλεγε... και η ώρα περνούσε... χτυπούσε το κουδούνι και όλοι μαζί τρέχανε στην αυλή για να παίξουν. Την επόμενη μέρα έπρεπε να ξέρουν το μάθημα απ' έξω...
Σήμερα σε μια άλλη αίθουσα τρεις ομάδες παιδιών και αναμεσά τους ο δάσκαλος είναι σκυμμένοι μπροστά στους υπολογιστές και ψάχνουν.Ψάχνουν τη γνώση,εξερευνούν,εξετάζουν, βρίσκουν απαντήσεις στις απορίες τους, συνθέτουν γνώσεις και κρίνουν.
Έτσι έγινε και το παρακάτω μάθημα και είχε άριστα αποτελέσματα...

η μικρή κατσαρίδα

......η μικρή ΙΩΑΝΝΑ μήπως δεν είναι παντού γύρω μας; Τρέχει πέρα-δώθε, δεξιά –αριστερά, πάνω – κάτω.... Ψάχνει να βρει κάτι σπάνιο, ψάχνει να φτιάξει κάτι μεγάλο, γυρεύει να φτάσει ψηλά στο φεγγάρι, να δημιουργήσει, και όλο παλεύει- παλεύει να γίνει αυτό που δεν είναι . Θα μου πείτε είναι κακό αυτό; Συνέχεια να αναζητάς, να αγωνίζεσαι, να μοχθείς για να φτάσεις κάπου ....κάπου μακρυά, πολύ μακρυά από αυτό που μπορείς, αλλά όμως παλεύεις , αγωνίζεσαι. Και έτσι αποκτάς κι άλλες εμπειρίες, γνωρίζεις κόσμους άγνωστους σε σένα, μπαίνεις βαθιά στις καρδιές των ανθρώπων, τους μαθαίνεις, ζεις και βιώνεις πολλές και παράξενες καταστάσεις , γνωρίζεις τότε καλύτερα και σένα, αναρωτιέσαι για όλους και όλα. Αυτό μήπως δεν είναι κέρδος. Αλλά από την άλλη μήπως έτσι χάνεις το παρόν, το τώρα, αυτό που είσαι, αυτό που οι άλλοι γύρω σου είναι. Μήπως έτσι αναζητώντας αυτό το κάτι, τρέχοντας να φτάσεις ως το φεγγάρι δεν έχεις το χρόνο να ασχοληθείς με σένα. να ζήσεις για σένα και να χαρείς όλα όσα υπάρχουν τόσο κοντά σε σένα. Μπορεί η μικρή κατσαρίδα να είναι τελικά ευτυχισμένη που κατάφερε ένα τόσο μακρινό όνειρο να γίνει πραγματικότητα και να είναι η πρώτη κατσαρίδα αστροναύτισσα αλλά μπορεί να είναι κανείς σίγουρος ότι δεν το έχει μετανιώσει που δεν έζησε κοντά στις φιλενάδες της κατσαρίδες, στις αδελφές της και στο σόι της και για το ότι ποτέ της δεν κατάλαβε ότι το μακρινό και απλησίαστο φεγγάρι δεν είναι εκεί πέρα δυτικά αλλά μέσα στην καρδιά του καθενός χωριστά. Άλλο να αγωνίζεσαι να φτάσεις αυτό που είναι πολύ ψηλά μέσα σε σένα και άλλο να αγωνίζεσαι να κατακτήσεις κάτι που φαίνεται απλησίαστο και ονειρικό σε σένα. Ή μήπως το μακρινό φεγγάρι ανέτειλε και έδυε τελικά μέσα στην καρδιά της μικρής ΙΩΑΝΝΑΣ;

....κάποτε....

γυρνώντας κάποια χρόνια πίσω


Την ώρα που ο πυρόξανθος ήλιος χάνονταν πίσω από το.... και χιλιάδες χρώματα σμίγανε τον ουρανό με την πλαγιά του χωριού, τότε τα μακρινά εκείνα χρόνια αλλά τόσο έντονα χαραγμένα στη μνήμη μας, περίπου σαράντα χρόνια πριν, στα μέσα Αυγούστου, πριν τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας, εκεί από την άκρη του χωριού, στο δρόμο που έρχεται απ΄τον Αετό ακούγεται το δυνατό μούγκρισμα της μηχανής μεγάλου τρακτέρ….
... τρία μικρά κοριτσάκια σκαρφαλωμένα πάνω στα μπλε κάγκελα της αυλής τους αφουγκράζονται… λες να έρχεται…Και να ξεπροβάλλει , εκεί στο κονισματάκι.. στην αρχή ένα μικρό ανεπαίσθητο κόκκινο σημάδι μετά ακολουθεί κι άλλο πιο αχνό, πορτοκαλί και μετά κι άλλο.. αυτός είναι!….. τα παιδιά κρατούν την αναπνοή τους… λίγο ακόμη… δεν μιλούν μεταξύ τους μόνο κατεβαίνουν στο δρόμο, κρέμονται από τα κάγκελα της αυλής, σηκώνονται στις μύτες των ποδιών και τα μάτια τους είναι καρφωμένα εκεί στο μεγάλο δρόμο στη μέση του χωριού και περιμένουν… Και να βλέπουν καθαρά τώρα, έρχεται, έρχεται ο πατέρας ξεφωνίζουν ήρθε… αυτός είναι , ήρθε ο πατέρας μαμά
Και να ο πατέρας περνάει τώρα στη μέση του χωριού, οδηγώντας το μεγάλο κόκκινο τρακτέρ που σέρνει την καμαρωτή πορτοκαλί πατόζα, την αλωνιστική μηχανή, και ακολουθεί η πλατφόρμα γεμάτη από την σοδιά της εποχής. . Η αγωνία μετατρέπεται σε χαρά, εκδηλώνεται με φωνές και τα παιδιά τρέχουν ξεφωνίζοντας ως το μπάρμπα -Φάνια για να προϋπαντήσουν τον πατέρα που έλειπε τόσο καιρό. Το σούρουπο βρίσκει τα τρία κορίτσια μαζί με τη μητέρα καθισμένους κοντά στον κουρασμένο, μαυρισμένο από τ΄αγάνι και τον καυτό αυγουστιάτικο ήλιο αλλά ευτυχισμένο πατέρα να ακούνε πραγματικές ιστορίες ζωής και περιπέτειες που συνέβησαν με πρωταγωνιστές τους αλωνιστάδες, τα καζάνια, τα δεμάτια του σιταριού, τις θημωνιές και τα χερόβολα, τα λουριά της μηχανής ….Εικόνες μιας άλλης εποχής ..

ΜΑΘΑΙΝΩ μέσα από μένα.

ΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ, ένα καλό μάθημα...

Οι εντάσεις και οι συγκρούσεις είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στο χώρο του σχολείου. Συγκρούσεις μεταξύ εκπαιδευτικών και διευθυντή, εκπαιδευτικών και γονιών, εκπαιδευτικών και μαθητών, μεταξύ εκπαιδευτικών ή μεταξύ μαθητών είναι δυνατόν να δημιουργήσουν ένα κλίμα αποδιοργάνωσης στον τόσο ευαίσθητο χώρο του σχολείου. Αξίζει να μελετήσουμε τις συγκρούσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών, που λαμβάνουν χώρα μέσα στο σχολικό περιβάλλον, είτε σαν αιτίες είτε σαν αποτέλεσμα προβλημάτων που προκύπτουν από την αναγκαστική συνύπαρξη των μελών της σχολικής κοινότητας.
To σχολείο αποτελεί ένα εξειδικευμένο και οργανωμένο εκπαιδευτικό θεσμό. Είναι δημιούργημα της σύγχρονης κοινωνίας που είναι οργανωμένη με τη μορφή του εθνικού κράτους. Ο θεσμός αυτός έχει δυο στόχους. Από τη μια λειτουργεί ως μηχανισμός γενικής κοινωνικοποίησης και από την άλλη λειτουργεί ως θεσμός ισχυροποίησης της κοινωνικής συνοχής στα πλαίσια μιας εξισωτικής ιδεολογίας για τη συγκρότηση και λειτουργία της κοινωνίας. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του σχολείου είναι ότι απευθύνεται σε παιδιά, που βρίσκονται στη διαδικασία διαμόρφωσης της προσωπικότητάς τους. Το σχολείο λοιπόν είναι ένας «χώρος πρόνοιας», ένας χώρος όπου κυριαρχεί η παιδαγωγική ή διαφορετικά, όπου «ασκείται αγωγή». Μέσα σ’ αυτόν λοιπόν το χώρο συνυπάρχουν άτομα διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων, διαφορετικού φύλου, διαφορετικής ηλικίας και προπάντων με διαφορετικά ενδιαφέροντα και στόχους, όπως οι μαθητές, οι γονείς, το βοηθητικό προσωπικό, οι τοπικοί φορείς, οι δάσκαλοι και ο διευθυντής. Συχνά η εξαναγκαστική αυτή συνύπαρξη οδηγεί στη δημιουργία διάφορων συγκρουσιακών καταστάσεων. Αποτέλεσμα αυτών των συγκρούσεων είναι η δυσλειτουργία του εκπαιδευτικού οργανισμού με επιπτώσεις τόσο στην ψυχοσυναι-σθηματική ανάπτυξη του μαθητή, όσο και στην ψυχική και κοινωνική υγεία των εκ-παιδευτικών καθώς και στην ποιότητα του παραγόμενου έργου.
Επειδή σαν εκπαιδευτικός αλλά και σαν γονιός βιώνω καθημερινά την αγωνία των παιδιών για αγάπη, σεβασμό, αποδοχή, κατανόηση, γνήσια επικοινωνία με τους δασκάλους τους, ομαλή μετάβαση σε ένα άγνωστο γι’ αυτά κόσμο, θεωρώ ότι τα παιδιά λειτουργούν με τον καλύτερο τρόπο, σ’ ένα περιβάλλον προοδευτικό που τα τροφοδοτεί με σεβασμό, υπομονή και καθαρούς κανόνες παρά σε ένα χώρο που κυριαρχούν οι κατηγορίες-επικρίσεις, η ντροπή και ο θυμός, πολλά αρνητικά συναισθήματα που απορρέουν από τις εντάσεις.
Δεν είναι αρκετό για τα παιδιά να ακούν για αξίες. Για να τις μάθουν και να τις κά-νουν δικές τους πρέπει να τις βιώνουν σε πολλά επίπεδα.
Είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να εκπαιδεύουμε τους μαθητές μας όχι μόνο να «γνωρίζουν» και να «κάνουν» αλλά να τους μαθαίνουμε να «είναι» και να «ζουν μαζί». Και αυτό θα το πετύχουμε με τη συμπεριφορά μας, αν διαχειριστούμε σωστά τις συγκρούσεις στο χώρο του σχολείου, αν εξετάσουμε διεξοδικά τα αίτια που τις προ-καλούν, αν προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε το λόγο εμφάνισης αυτών, την πορεία, τη δομή τους για να είμαστε έτσι σε θέση να τις αντιμετωπίσουμε διδάσκοντας συγχρόνως στους μαθητές μας τον τρόπο που και οι ίδιοι θα μπορούν να διαχειρίζονται παρόμοιες καταστάσεις.
Και σαν εκπαιδευτικός θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό να δουλεύει κανείς σε ένα ήρεμο εργασιακό περιβάλλον χωρίς εντάσεις, διαμάχες και συγκρούσεις. Μόνο έτσι είναι σε θέση να καταφέρει κανείς να αναπτύξει όλες τις ικανότητες που διαθέτει, να κατακτήσει τους στόχους του και να ικανοποιήσει στο μέγιστο βαθμό όλες τις ανάγκες (φυσιολογικές, κοινωνικές και ψυχολογικές), επιδιώξεις και επιθυμίες του.

οι άλλοι διπλανοί μας

οι Ρομά και οι Λαικοί

<<…..Είμαστε εμείς οι απάτριδοι κ οι αγιάτρευτοι

Γιούχα και πάντα γιούχα των πατρίδων!.....

Η μάντρα είν’ ο αφίλιωτος οχτρός μας,

την πλατωσιά του κόσμου τη στενεύει….

δουλεύετε τον ξανά τον κόσμο στη φωτιά…

χτυπώντας τον, με το σφυρί και με τα αμόνι,…

Κι αν έχουμε πατρίδα, φτάνει αυτή ως εκεί

που φτάνει και του ήλιου το βασίλεμα…

Κι αν μας έλεγες: <<Γύφτοι, θα γυρίσετε

στην πρώτη σας κοιτίδα την ξεχειλιστή>>…

και τότε θα σου κράζαμε : Δε θέλουμε,

το πανηγύρι μη χαλάς, γιορτάζουμε

το συντριμμό των αλυσίδων, ότι κι αν είναι, από διαμάντια ή από σίδερα

οι τρανοί λυτρωμένοι είμαστ’ εμείς

Γιούχα και πάντα γιούχα των πατρίδων!>>.[1]

Έτσι τραγούδησε ο Κωστής Παλαμάς στο <<Δωδεκάλογο του Γύφτου>> τη ζωή των Τσιγγάνων. Μια ζωή ελεύθερη ανέμελη, ανένταχτη σε τυπικές μορφές κοινωνίας!

«Για χίλια χρόνια περιπλανιούνται μέσα στην Ευρώπη, για χίλια χρόνια διώκονται, για χίλια χρόνια διατηρούν μια προφορική γλώσσα, ήθη, παραδόσεις , έναν νομαδικό τρόπο ζωής, μια κυκλική αντίληψη του χρόνου, μια συλλογική λογική αναίρεσης του θανάτου. Ποτέ δεν πολέμησαν οι τσιγγάνοι, ποτέ δεν σήκωσαν όπλα εναντίον κανενός, -όπως ποτέ δεν καλλιέργησαν την γη», λέει σ’ ένα δημοσίευμα ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης.[2]

Ποιοι είναι στην πραγματικότητα οι τσιγγάνοι; Είναι αυτοί «οι άλλοι», «οι διαφορετικοί», «οι ανένταχτοι», είναι απέναντι από εμάς, είναι τόσο μακριά μας αν και ζουν δίπλα μας, τα παιδιά τους είναι διαφορετικά από τα δικά μας αν και παίζουν στην ίδια σχολική αυλή, αν και κάθονται στο ίδιο θρανίο;

Τι σημαίνει και τι αντιπροσωπεύει για τους τσιγγάνους το υπάρχον σχολείο; Πώς εκπαιδεύει η τσιγγάνικη κοινωνία τα ίδια παιδιά; Πώς ο δάσκαλος και το σχολείο ως θεσμός θα πρέπει να πλησιάσει αυτούς τους ανθρώπους και να τους βοηθήσει να καταλάβουν ότι δεν έχουν σαν στόχο την ένταξη και την αφομοίωση τους στην κυρίαρχη κοινωνία αλλά θέλουν να τους διδάξουν γραφή, ανάγνωση, αριθμητική, πολιτισμό για να μπορούν να κατανοήσουν την δικιά τους κουλτούρα και να καλυτερεύσουν την Τσιγγάνικη ζωή τους;

Ένας λαός χωρίς γραπτή γλώσσα ,
ένας αρχαίος νομαδικός λαός
που στο πείσμα των αιώνων
διατηρεί την παράδοση
της περιπλάνησης

Ας μην προσπαθήσουμε να τους αλλάξουμε, αλλά ας προσπαθήσουμε να τους διδάξουμε να είναι περήφανοι για την καταγωγή τους και την πλούσια παράδοσή τους, και τότε να είμαστε σίγουροι ότι μόνοι τους θα θελήσουν και την εκπαίδευσή τους.

---

[1] K.Παλαμάς, Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου

[2] Δημοσίευμα του συγγραφέα Θανάση Τριαρίδη

δάσκαλος και μαθητής

δάσκαλος και μαθητής
<<Ο παιδαγωγός είναι ο εραστής της ανθρώπινης τελειότητας, που με αγάπη και πίστη βλέπει στις νέες ψυχές τη δυνατότητα μιας καλύτερης ανθρωπότητας και θέτει ολόκληρο τον εαυτό του υπηρέτη της δημιουργίας της, βρίσκοντας σ αυτή του την ενέργεια τη βαθυτάτη ικανοποίηση του είναι του. Ο παιδαγωγός αντικρίζει το κάθε τι στη ζωή, το παιδί κι όλες του τις ενέργειες με το μάτι του ψυχοπλάστη…>>
Απόσπασμα από ομιλία του Δ. Γληνού στις 5-11-1924

Πολλές φορές κατά τη διάρκεια παράδοσης ενός μαθήματος ή κατά τη διενέργεια μιας συζήτησης πάνω σε μια συγκεκριμένη διδακτική ενότητα , παρατηρείται κάποια ασυνήθιστη κινητικότητα εκ μέρους των μαθητών μιας σχολικής τάξης. Κάποιοι μαθητές είναι πιθανόν να διαφωνούν και να εκφράζουν μια διαφοροποιημένη άποψη από τη σύνηθες επικρατούσα, για κάποιο θέμα. Έχουν λοιπόν το δικαίωμα να προβληματίζονται, να αμφισβητούν και να αντιδρούν στα λεγόμενα του δασκάλου. Μέσα στις αίθουσες του σχολείου κατά τις ώρες της διδασκαλίας διαμορφώνεται η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας του παιδιού. Υπεύθυνος αυτής της είναι ο δάσκαλος Αυτός είναι που σε πολύ μεγάλο βαθμό με τα εφόδια που θα οπλίσει το μαθητή θα διαμορφώσει και τον αυριανό πολίτη. Δάσκαλος δεν είναι αυτός που θα δώσει κανόνες και φόρμες συμπεριφοράς και ήθους και οι μαθητές μόνο και μόνο από σεβασμό και υποταγή θα πρέπει να υπακούσουν. Δάσκαλος είναι αυτός που βοηθάει τους μαθητές του να ενεργούν μόνοι τους να προβληματίζονται , να δημιουργούν , να κρίνουν ώστε να γνωρίζουν.
Ο δάσκαλος δεν είναι πια στην κορυφή του τριγώνου με τους υπάκουους μαθητές για κοινό, αλλά είναι συνεργάτης, συνοδοιπόρος, συμπαίκτης στο ίδιο γήπεδο, με την ίδια δίψα για έρευνα και μάθηση. Γιατί σήμερα ο δάσκαλος θα δείξει στο μαθητή πώς θα μάθει, πώς θα χρησιμοποιήσει τις νέες γνώσεις , πώς θα συνυπάρξει με τους συμμαθητές του και πώς θα γνωρίσει τον εαυτό του, αλλά και ο μαθητής θα δώσει την ενέργεια και την δύναμη στον δάσκαλο με τον αυθορμητισμό του , με την καθαρότητα της σκέψης του , με τον προβληματισμό του, με την αμφισβήτησή του και οι δυο μαζί θα δουλέψουν για να κατακτήσουν τη γνώση.
Ποτέ δεν μου άρεσε μια τάξη στην οποία επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Οι μαθητές να κάθονται ήσυχα στη θέση τους, να απαντούν σχεδόν μονολεκτικά στις ερωτήσεις μου ή να απαντούν έχοντας αποστηθίσει κάποιο σχετικό κομμάτι από το ανάλογο μάθημα και όταν έκανα διαφορετικά την ερώτηση να μην έχουν την ικανότητα και την κρίση να απαντήσουν. Ποτέ δεν μου άρεσε να κάθονται όλοι ήσυχοι στις θέσεις τους από το φόβο κάποιας τιμωρίας ή για να μη τους κάνει ο δάσκαλος παρατήρηση ότι τάχα είναι άταχτα παιδιά ( έτσι θα αμαυρωθεί η καλή τους εικόνα).Ποτέ δεν μου άρεσαν εκείνες οι πινακίδες από χαρτόνι στον τοίχο ,με τα ωραία καλλιγραφικά γράμματα <<Μην κάνετε θόρυβο>>, <<Μην τρέχετε στους διαδρόμους>> κ.τ.λ. χωρίς σχεδόν ποτέ τα παιδιά να έχουν καταλάβει πότε κάνουν και τι εννοούν οι δάσκαλοι με τη λέξη θόρυβο. Ποτέ δεν μου άρεσε μια τάξη με είκοσι παιδιά να κάθονται ακούνητα στα θρανία τους με σταυρωμένα χέρια και να περιμένουν την επόμενη οδηγία….Αντιθέτως προτιμώ μια τάξη με ζωηρούς μαθητές, χαρούμενους, που εκφράζουν αυθόρμητα τη σκέψη τους, που μιλούν και αφηγούνται πως πέρασαν το προηγούμενο απόγευμα με ζωντάνια χωρίς φόβο και ντροπή, παιδιά που στην ώρα της ζωγραφικής συνεργάζονται κατά ομάδες, που μετακινούνται και δημιουργούν φιλίες, που τρέχουν να βοηθήσουν το συμμαθητή τους που δυσκολεύεται.
Προτιμώ μια τάξη που οι μαθητές θα σηκώνουν με διάθεση και ευχαρίστηση το χέρι τους για να ζητήσουν την άδεια να μιλήσουν, να εκφράσουν τη γνώμη τους ελεύθερα, να διαφωνήσουν.
Υπεύθυνος βέβαια για μια τέτοια τάξη είναι ο ίδιος ο δάσκαλος.
Σήμερα ζούμε στην εποχή της πολυπολιτισμικότητας , της αλματώδους ανάπτυξης της τεχνολογίας, της έκρηξης της πληροφορίας, της πολυπλοκότητας και της σφαιρικοποίησης της γνώσης. Μέσα σε αυτό το καινούριο μαθησιακό περιβάλλον ο δάσκαλος θα πρέπει να αναπτύξει τέτοιες μαθησιακές διαδικασίες που θα βοηθήσει το μαθητή να εκφράζεται δημιουργικά και να επιλέγει κριτικά.
Ο δάσκαλος δεν μπορεί να απαιτεί από τον μαθητή να αποστηθίσει ολόκληρα κομμάτια, να μάθει πράγματα που θα του δώσουν κάποιοι οργανισμοί χωρίς κριτική, χωρίς προβληματισμό.
Θα πρέπει να είναι σε θέση ο δάσκαλος να αναπτύξει τέτοιες στρατηγικές ώστε ο μαθητής να μπορέσει να διαχειριστεί σωστά τον όγκο πληροφοριών που τον κατακλύζουν. Να είναι σε θέση να συμμετέχει ενεργά στην κατασκευή και στην συγκρότηση της γνώσης. Να φτάσει στο επίπεδο να μπορεί να αμφισβητεί έχοντας όμως τις δικές του θέσεις πάνω σε ένα θέμα, να ερευνά, να συνθέτει ,να μπορεί να αντικρούει τις θέσεις των άλλων με επιχειρήματα, να έχει αναπτύξει την δημιουργική του σκέψη αλλά και την κριτική του ικανότητα ώστε να αναστοχάζεται και να αξιολογεί ορθά ένα θέμα.
Επιπλέον ο δάσκαλος δεν πρέπει να ξεχνά ότι το οικοδόμημα που χτίζει πρέπει να έχει στέρεες βάσεις .Γι αυτό δεν πρέπει να παύσει να καλλιεργεί και να ασκεί τα παιδιά στις αξίες που αποδέχεται η ελληνική κοινωνία, τις αξίες που κληρονομήσαμε από τους γονείς μας και τους παππούδες μας και από τα παραμύθια των γιαγιάδων μας. Αυτές είναι οι πανανθρώπινες ηθικές αξίες και καλό είναι να παραμένουν σε ισχύ και στις μετέπειτα γενιές. Τελειώνοντας το σχολείο ,ο δάσκαλος θα πρέπει να έχει καταφέρει να καταστήσει τους μαθητές του ικανούς ώστε να σέβονται την προσωπικότητα και την ιδιαιτερότητα των άλλων και να προσφεύγουν στον αναστοχασμό και στην αυτοκριτική, για να γνωρίσουν πιο καλά τον εαυτό τους και να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά ως πολίτες και μέλη της σύγχρονης κοινωνίας.
Αυτές οι αξίες είναι που θα διαφοροποιήσουν αύριο τον ΑΝΘΡΩΠΟ -ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ από τον ΠΑΝΤΟΓΝΩΣΤΗ- ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ.

ίσως αύριο.....ίσως

Πολύ καλά τα λες και πολύ πιο σωστά τα γράφεις.
Εσύ που αγωνιάς και προβληματίζεσαι για την ανεργία που χτυπάει τις πόρτες όλων μας, για τον αποκλεισμό των παιδιών μας από τη ζωή που ονειρεύτηκαν, για τις ανύπαρκτες συντάξεις των γονιών μας ,για την αβεβαιότητα της ποιότητας των γηρατειών μας, για τη θλίψη ,το άχγος ,τη μιζέρια το φόβο που έχουν φωλιάσει στην ψυχή μας, για τα άσχημα όνειρα και τους εφιάλτες που μας κατακλύζουν, για την αβεβαιότητα του αύριο.
Τι μπορούμε άραγε να κάνουμε τόσο μακριά που φτάσαμε;
Μήπως εσύ ξέρεις κανέναν που να μπορεί να δει τόσο μακριά ,αλλά στην πραγματικότητα τόσο κοντά, που να είναι σε θέση να βοηθήσει πραγματικά τον ταλαίπωρο κοσμάκη, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, να σκύψει κοντά στα προβλήματά του και να αφουγκραστεί την αγωνία του για το σήμερα και λιγότερο για το αύριο ( είναι τόση η αγωνία του καθενός που δεν νομίζω ότι του μένει δύναμη κα αντοχή να τολμήσει να σκεφτεί για την επόμενη μέρα), να μπορέσει να σηκώσει τον κόσμο από τις καρέκλες των καφετεριών που έχουν αράξει με μια αρρωστημένη απάθεια σκεπτόμενοι ότι κάποτε δούλευαν ή ότι αυτή τη στιγμή θα έπρεπε να δουλεύουν σ αυτό που ονειρεύονταν από παιδιά, αλλά δεν πειράζει τώρα υπάρχει κρίση- λένε -είναι λογικό να πιάσουμε πάτο-ζούμε σε καιρό ύφεσης-λένε-, ξέρεις κάποιον που να μπορεί να βοηθήσει σε κάτι που μπορεί να φαντάζει δύσκολο αλλά να είναι τόσο απλό; Εγώ προβληματίζομαι.
Κάπου σε ένα χωριό της Μαγνησίας άκουσα στην τηλεόραση έχουν κάνει αιολικά και ηλιακά πάρκα, λειτουργούν ολοήμερα και δημοτικά σχολεία, προσφέρουν κατοικία στους δασκάλους και στη γιατρό ,για να νιώθουν ασφαλείς εκεί στα 1000 μέτρα υψόμετρο που ζουν, και τώρα φτιάχνουν ένα σύστημα όπου όλο το χωριό θα έχει δωρεάν θέρμανση και νερό ακόμη και οι δρόμοι θα θερμαίνονται για να μην παγώνουν και μένουν αποκλεισμένοι στα σπίτια τους χωρίς δουλειά, έχουν φτιάξει ,λέει, διώροφο γκαράζ στην πλατεία του χωριού για να προστατεύουν τα οχήματά τους οι κτηνοτρόφοι από την παγωνιά καθώς και μια πρότυπη κτηνοτροφική μονάδα και άλλα πολλά που όταν τα ακούς λες, μπας και μας κοροϊδεύουν, εδώ στην Ελλάδα συμβαίνουν όλα αυτά. Και όμως όλα αυτά έγιναν σε χωριό από ένα πρόεδρο που είχε όρεξη για δουλειά και δύναμη για προσφορά. Μηδέν εγκληματικότητα λένε, μηδέν ανεργία, μηδέν άγχος για το αύριο, τόσο απλά ....Μόνο δουλειά, οργανωμένη και συστηματική δουλειά, φαντασία, ενημέρωση, όρεξη, όραμα και πείσμα για θετικά αποτελέσματα των στόχων που θέτουν.
'Ίσως δεν έχουν χαθεί τα πάντα.. Ίσως δεν είναι τόσο αργά για όλους εμάς και τα παιδιά μας... Ίσως μπορούμε να συνεχίζουμε να ελπίζουμε ότι το μέλλον μας μπορεί και να καλυτερεύσει αφού πρώτα η ίδια η ζωή μας δώσει ένα καλό μάθημα για τις επιλογές μας....
Με εκτίμηση
Ντίνα

Από της ζωής τα μέρη χάθηκαν οι άνθρωποι

Είναι βέβαιο ότι ζούμε σε μια δύσκολη κι ανήσυχη εποχή. Τρομάζει η απουσία κρίσης και θάρρους. Η ζήτηση του εύκολου. Άνθρωποι που θα ΄πρεπε ΄ναι σύμμαχοι, φίλοι, συνεργάτες, βρίσκονται αντιμέτωποι μέσα σ΄ένα κλίμα αλληλοσπαραγμού και φτήνιας που ξεπηδάει από παντού. Κάθαρση δεν υπάρχει. Ίσως η μόνη κάθαρση είναι η γνώση. Η γνώση του τι πραγματικά είμαστε , τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, τι είναι τελικά η ζωή μας, ποια η σχέση μας με τους άλλους και πόσο ο ΕΑΥΤΟΣ άνθρωπος είναι σε θέση να συναντήσει τον ΑΛΛΟΝ άνθρωπο, να βιώσει τη διαδρομή μεταξύ του Εγώ και του Εσύ για να μπορέσει να ξεχωρίσει από τ΄άλλα έμβια όντα του πλανήτη μας και τελικά να μπορεί να φέρει επαξίως την επωνυμία άνθρωπος που θεωρεί ότι είναι.

Φωνές από τα κελιά

Λυπάμαι,αδελφέ μου

Λυπάμαι, αδελφέ μου.
Οι χειροπέδες μου δένουν τα χέρια
Κι ένα σίδερο περικυκλώνει το μέρος που κοιμάμαι.

Λυπάμαι , αδελφέ μου,
Που δεν μπορώ να βοηθήσω τον γέρο,
τη χήρα ή το παιδάκι.

Μη λογαριάζεις τον θάνατο ενός ανθρώπου
σαν σημάδι ήττας.
Ντροπή είναι μόνο
Να προδίδεις τις ιδέες σου
Και να μην μπορείς να υπερασπιστείς
τις πεποιθήσεις σου.
( Γράφτηκε από ένα φοιτητή της νομικής, στο στρατόπεδο του Γκουαντάναμο)
(Στίχοι- καταφύγιο ενάντια στον εφιάλτη της απανθρωπιάς και του μίσους.)
- στίχοι κραυγές απελπισίας κάποιων ανθρώπων πίσω από τα συρματοπλέγματα- Είναι η ανελέητη κριτική ενάντια στους δεσμοφύλακες που τους φέρονται σαν σκουπίδια. Είναι η περιγραφή του εφιάλτη που δεν έχει τέλος. Και πάνω από όλα είναι η κραυγή τους που επιμένει ότι η ψυχή και το μυαλό μένουν ελεύθερα και πολεμάνε την τρέλα των ανθρώπων με ποίηση.
- Ο Τεοντόρ Αντόρνο είχε γράψει κάποτε την περίφημη φράση ότι << να γράφεις ποίηση μετά το Άουσβιτς είναι βαρβαρότητα>> .Εδώ οι κρατούμενοι γράφουν ποίηση μέσα από τα συρματοπλέγματα για να αντισταθούν και να νικήσουν την βαρβαρότητα.
- Όλοι μας καθημερινά με οποιοδήποτε τρόπο πολεμάμε ενάντια στην καθημερινή βαρβαρότητα και φρίκη.
ΟΛΟΙ ΕΛΠΙΖΟΥΝ ΟΤΙ Η ΑΛΛΑΓΗ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ.
ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΚΑΙ ΕΥΧΟΝΤΑΙ ΝΑ ΜΗ ΓΕΛΑΣΤΟΥΝ.

......και καθόμαστε και αγωνιούμε για δέκα τράπεζες....

……….Συναντήσαμε πρόσωπα χαρούμενα, αισιόδοξα και περήφανα, παρότι ζουν μέσα στη φτώχεια, που πολλές φορές φτάνει στην εξαθλίωση, χαμογελούν, τραγουδούν και χορεύουν, με άλλα λόγια ζουν με αξιοπρέπεια, αναφέρει κάποιος που τόλμησε και ταξίδεψε σε μια από τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη μας.
Μια εικόνα για όλους εμάς τους μακρινούς παρατηρητές μαγική που μας εντυπωσιάζει αλλά και μας προβληματίζει. Προβληματίζει όλους εμάς που ζούμε στις αναπτυγμένες χώρες της Δύσης, που ευημερούμε, αλλά χάσαμε το χαμόγελο και την αισιοδοξία μας και πολλές φορές την αξιοπρέπειά μας.
Κάτι ανεξήγητο μας συμβαίνει, φταίνε άραγε τα μέσα ενημέρωσης που μας βομβαρδίζουν καθημερινά με ατυχήματα, οικονομικά προβλήματα, σκάνδαλα και φτηνές ειδήσεις, φταίει η υπερκατανάλωση που μας κάνει να νιώθουμε ανικανοποίητοι ζητώντας όλο και περισσότερα, φταίει το γεγονός ότι παρότι έχουμε γύρω μας πολλούς ανθρώπους, νιώθουμε μόνοι, ίσως φταίνε όλα μαζί.
Κάποιοι μάλλον δεν θέλουν να μας βλέπουν να χαμογελάμε, οι χαρούμενοι άνθρωποι έχουν καθαρό μυαλό, μπορούν να σκέφτονται, να κρίνουν, να αντιδρούν.
Άραγε δεν υπάρχουν σήμερα νέα που να μπορούν να μας κάνουν χαρούμενους; Γιατί να μην υπάρχουν αισιόδοξες ειδήσεις για την οικονομία, το περιβάλλον, τις ανίατες μέχρι σήμερα ασθένειες;
Η ζωή είναι στα χέρια μας, δεν πρέπει να την αφήνουμε στα χέρια άλλων, δεν φταίει η κοινωνία για τα παιδιά που πεθαίνουν καθημερινά από τα ναρκωτικά- την κοινωνία την αποτελούμε εμείς- ναι , ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Αν αφήσουμε τον καναπέ, κλείσουμε την τηλεόραση, συζητήσουμε με τον σύντροφό μας και τα παιδιά μας, συμμετέχουμε σε κινήσεις για το περιβάλλον και τον συνάνθρωπό μας , πιέσουμε για να δοθεί το μεγαλύτερο βάρος της πολιτείας στην παιδεία και στην υγεία, τότε σίγουρα θα χαμογελάμε.
Τότε ίσως ακούσουμε ότι οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα σταματήσουν να λιώνουν οι πάγοι τα επόμενα χρόνια, ότι θα μειωθεί ο αριθμός των συνανθρώπων μας που πεθαίνουν στην άσφαλτο από τροχαία, ότι θα σταματήσουν να καίνε τα τρόφιμα ως καύσιμα- βιοκαύσιμα , τη στιγμή που τόσος κόσμος στον πλανήτη πεινάει, ίσως σταματήσουν οι βιομηχανίες να μολύνουν τις βρεφικές τροφές και να θυσιάζουν παιδιά στο βωμό του κέρδους, ίσως και να ακούσουμε ότι διετέθησαν τα απαραίτητα κεφάλαια για έρευνα και βρέθηκε το φάρμακο για το καρκίνο. Όλα αυτά εξαρτώνται από εμάς, πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε.
Ας μπει το χαμόγελο και η αισιοδοξία στη ζωή μας.....
Ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον.

Κύριε ΥΠΟΥΡΓΕ

Νηπιαγωγοί και δάσκαλοι ,λέει, ήταν εκεί. Ο υπουργός απουσίαζε.
Από πού απουσιάζατε ,κύριε υπουργέ, από τη δουλειά σας, από τα καθήκοντά σας, από το σχολείο σας, γιατί για σας το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ είναι το δικό σας σχολείο.
Εκεί είναι ο χώρος που δέχεστε τους δασκάλους των παιδιών σας, γιατί σαν υπουργός έτσι θα έπρεπε να βλέπατε όλα τα Ελληνόπουλα σαν δικά σας
παιδιά ,εκεί ακούτε τις απόψεις τους, εκεί προβληματίζεστε , εκεί παίρνετε αποφάσεις καθοριστικές για το μέλλον των παιδιών σας, εκεί δημιουργείτε, εκεί χαράζετε την αυριανή πολιτική για το που πάει η εκπαίδευση σ αυτόν τον τόπο.
Αλλά κύριε υπουργέ μάλλον δεν νιώθετε έτσι. Εσείς φαίνετε δεν αγωνιάτε αν θα φοιτήσει φέτος το δικό σας παιδί στο νηπιαγωγείο, αν θα κάνει μάθημα σε καθαρές και περιποιημένες αίθουσες, αν θα έχει δασκάλους. Δε σας ενδιαφέρει να νιώθει ότι το σέβεται η πολιτεία, ότι είναι πλάι του, δίπλα του , κοντά στα πραγματικά προβλήματα που το απασχολούν.
Κύριε υπουργέ προβλήματα ,σε κάθε τομέα της ζωής μας ,πάντα θα υπάρχουν. Ο υπουργός όμως και οι κατάλληλοι φορείς πρέπει να είναι πάντα εκεί. Να δέχονται , να ακούν, να συμμερίζονται, να κατανοούν, να συζητούν, να σέβονται και να προσπαθούν.
Είναι θλιβερό ΔΑΣΚΑΛΟΙ να βρίσκουν πόρτες κλειστές. Τι ερμηνεία θα δώσουν στους μαθητές τους για τις λέξεις διάλογος, συνεργασία, κοινή προσπάθεια, σεβασμό στην προσωπικότητα του πολίτη;

Μάθηση ή Εφιάλτης

Εμείς οι μεγάλοι ονειρευόμαστε ακόμα το σχολείο, κι όταν το ονειρευόμαστε, στριφογυρίζουμε στο κρεβάτι.
Εξετάσεις, διαγωνίσματα , τεστ, έλεγχοι, μακρόστενοι διάδρομοι, μεγάλες αίθουσες πίσω από κλειστές πόρτες και το αυστηρό βλέμμα είτε του δασκάλου ή της δασκάλας είτε του καθηγητή.
<< Αρχίζουν σήμερα οι πανελλήνιες εξετάσεις …>>,<<την Τετάρτη ανακοινώνονται τα αποτελέσματα των πανελληνίων εξετάσεων …>>, και μόνο στο άκουσμα παρόμοιων ειδήσεων κάτι μέσα σου χτυπάει το καμπανάκι του άγχους .
Ουφ..! πραγματικά αγχώθηκα.
Δεν το φαντάζομαι έτσι το ιδανικό σχολείο.
Γιατί μοιάζουν με φυλακές τα περισσότερα σχολεία μας; Γιατί η γνώση δεν είναι χαρά ,όπως το παιχνίδι ,αλλά περιορισμός; Με ποιο κριτήριο, με ποια καρδιά, κλείνουμε ένα παιδί σε μια τάξη και το κρατάμε φυλακισμένο εκεί μέσα για τέσσερις ώρες;
<<Μη σηκώνεσαι από το θρανίο σου>>, <<Μείνε στη θέση σου..>>, << Μη μιλάς στο διπλανό σου..>>, << Πρόσεξέ με……>> , πόσες μα πόσες προστακτικές χρησιμοποιούμε καθημερινά ,απευθυνόμενοι σε ένα παιδί έξι -εφτά-οχτώ ή εννιά χρονών.
Πού είναι ο αέρας, το οξυγόνο, η ζωή στα σχολεία μας τη στιγμή που όλα γύρω μας αλλάζουν με θεαματική ταχύτητα;

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΦΕΤΟΣ......ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΦΕΤΟΣ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ......ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΦΕΤΟΣ ΟΛΟΙ ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ........ΓΙΑΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΦΕΤΟΣ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΛΕΙΤ.........
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑ ΜΗΔΕΝ.